tel.
22 879-92-62
fax 24 h
22 879-92-32
e-mail: cza@cza.pl
Winieta 'Czasopisma Aptekarskiego'
Adres Redakcji
ul. Obarowska 23/2
04-337 Warszawa
Box 81
Komunikaty nadzwyczajne
O Czasopiśmie Aptekarskim
Wybiórka w pigułce
Konferencje Czasopisma Aptekarskiego
Medale Czasopisma Aptekarskiego
Europejski Laur Farmacji
Rozmiar: 598 bajtów
SPISY TREŚCI
za lata 2011-2016
Rozmiar: 598 bajtów
PRENUMERATA
 
"Czasopismo Aptekarskie"
Rozmiar: 598 bajtów
Numery
archiwalne "Czasopisma Aptekarskiego"
Rozmiar: 598 bajtów
Kontakt
Rozmiar: 598 bajtów
Rada Naukowa
i Redakcja
Rozmiar: 598 bajtów
Regulamin
dla Autorów publikacji naukowych
Rozmiar: 598 bajtów
Zgłoszenia niepożądanych działań leków Pytania, komentarze, uwagi
Rozmiar: 598 bajtów



2017 rokiem Leopolda Skulskiego Prezydenta Ministrów II Rzeczypospolitej Polskiej, inżyniera chemii i aptekarza
Rozmiar: 58785 bajtów


Do Pana
Leopolda Skulskiego Prezydenta Ministrów
w Warszawie

W chwili, gdy Pan ustępuje ze stanowiska Prezydenta Ministrów Rzeczypospolitej Polskiej, wyrażam zarówno Panu, jak i wszystkim ustępującym Ministrom, prawdziwe uznanie i szczere podziękowanie za usilną pracę nad budową państwowości polskiej w dziejowej chwili odrodzenia Rzeczypospolitej.*

Warszawa - Belweder, dnia 23 czerwca 1920 roku
Rozmiar: 58785 bajtów


* Z listu Józefa Piłsudskiego, Naczelnika Państwa do Leopolda Skulskiego, Prezydenta Ministrów [w:] www.pilsudski.org/archiwa/dokument.php?nrar=709&nrzesp=1&sygn=10&handle=709.238/214 Pobrano 4.10.2016 r. godz. 17.20

Leopold Skulski - aptekarz prezydentem ministrów II RP

Każda kolejna rocznica odzyskania w 1918 roku niepodległości przez Polskę każe przywołać pamięć ludzi, którzy na trwałe zapisali się w dziejach trudnych powojennych lat budowania odrodzonej II RP. Należy do nich farmaceuta aptekarz Leopold Skulski, który jako jedyny w dziejach przedstawiciel tej profesji pełnił funkcję premiera rządu odrodzonej Polski, piastował także stanowisko nadburmistrza m. Łodzi, a w czasie wojny z bolszewikami 1920 roku był ministrem spraw wewnętrznych. Poza działalnością polityczną angażował się w życie społeczne, gospodarcze i kulturalno-sportowe, był człowiekiem bardzo przedsiębiorczym i liczącym się w świecie biznesu, zasiadał w radach nadzorczych kilku przedsiębiorstw.

Rozmiar: 58785 bajtów
Z okazji 90. rocznicy uzyskania niepodległości Polski wśród licznie zgromadzonych mieszkańców Łodzi i pocztów sztandarowych, Prezydent RP Lech Kaczyński na budynku Urzędu Miejskiego odsłonił tablicę pamiątkową poświęconą Leopoldowi Skulskiemu, prowizorowi farmacji - łódzkiemu aptekarzowi, nadburmistrzowi m. Łodzi, Prezydentowi Ministrów II RP
Rozmiar: 58785 bajtów

Pomocnik aptekarski

O Leopoldzie Skulskim pisze i publikuje jedynie wąskie grono historyków, skromna jest zwłaszcza powszechna wiedza o jego działalności jako farmaceuty, a przecież jest to jeden z najwybitniejszych polityków wywodzących się z Zamościa. Urodził się w roku 1877 w zubożałej inteligencko-szlacheckiej rodzinie (herbu Rogala) Adolfa Skulskiego i Bronisławy Skulskiej z wołyńskiego rodu Leliwitów, wychował i wykształcił na aptekarza.
W roku 1894, po czterech latach nauki, jako zdolny i pracowity uczeń ukończył z medalem progimnazjum w Zamościu (egzamin maturalny w gimnazjum męskim w Lublinie zdał jako ekstern dopiero w 1901 roku) i po złożeniu egzaminu ustnego ze znajomości języka rosyjskiego, polskiego, łacińskiego, niemieckiego oraz zasad arytmetyki i umiejętności wyraźnego pisania dnia 21 grudnia tegoż roku Oddział Lekarski Rządu Gubernianego Lubelskiego nadal mu tytuł ucznia aptekarskiego.
Niestety, rodzina z powodów finansowych nie była w stanie wysłać go na studia, rozpoczął więc praktykę w aptece prowizora Mieczysława Czubaszki w Zamościu, a po roku przeniósł się do apteki prowizora Wiktora Migurskiego w Krasnymstawie, gdzie jako uczeń aptekarski pracował do 18 grudnia 1897 roku.

Rozmiar: 58785 bajtów
Inicjatorzy i organizatorzy przedsięwzięcia mgr farm. Jolanta Radecka i dr Kazimierz Radecki w towarzystwie wieloletniego prezesa OIA w Warszawie i członka NRA dr. Włodzimierza Hudemowicza (pierwszy od lewej)

Rozmiar: 58785 bajtów
Na warszawskiej staromiejskiej kamienicy, siedzibie PTFarm. z inicjatywy Jolanty i Kazimierza Redeckich odsłonięto tablicę pamiątkową ku czci Leopolda Skulskiego. Uroczystość poprzedziło spotkanie naukowe pod przewodnictwem prof. dr. hab. Janusza Pluty poświęcone Leopoldowi Skulskiemu. Referat o jego drodze do wielkiej polityki jako prowizora farmacji wygłosiła ówczesna doc. dr hab. Iwona Arabas, obecnie prof. PAN. Odsłonięcia tablicy 15 grudnia 2010 r. dokonali prezes ZG PTFarm. prof. dr hab. Janusz Pluta, prezes NRA dr Grzegorz Kucharewicz i wiceminister zdrowia Marek Twardowski

W styczniu 1898 roku wyjechał do Warszawy, gdzie na Oddziale Farmaceutycznym Wydziału Lekarskiego Cesarskiego Uniwersytetu Warszawskiego rozpoczął kurs aptekarski. Naukę zakończył 18 marca tegoż roku, uzyskując stopień pomocnika farmacji, i zatrudnił się w aptece mgr. farm. Zdzisława Kłossowskiego w Zamościu. Pracował tam do listopada 1899 roku, po czym przeniósł się do wsi Dobrów w byłym pow. będzińskim i tu zatrudnił się u prowizora Żółczyńskiego. Do Zamościa powrócił 1 lipca 1900 roku, rozpoczynając praktykę w aptece Karola Kłossowskiego. Ostatecznie aptekę tę opuścił 12 lipca 1901 roku, podejmując studia na Oddziale Farmaceutycznym Wydziału Lekarskiego Cesarskiego UW w Warszawie.
Od 1894 do 1901 roku Leopold Skulski przepracował w aptekach łącznie ponad 6 lat i 3 miesiące na stanowisku ucznia oraz pomocnika aptekarskiego.

Student farmacji

Dwuletni uniwersytecki kurs na prowizora zakończył się egzaminem (m.in. z mineralogii, botaniki, zoologii, fizyki, chemii, surowców leczniczych, farmacji, farmakologii oraz z pierwszej pomocy w nagłych wypadkach) oraz obowiązkiem wysłuchania w Szkole Farmaceutycznej Warszawskiej, którejkolwiek akademii medyczno-chirurgicznej lub na uniwersytecie wykładów z nauk farmaceutycznych. Po spełnieniu tych warunków pomocnik aptekarski Leopold Skulski 31 października 1903 roku otrzymał stopień prowizora (dyplom Rada UW zatwierdziła 5 czerwca 1903 r.). W tym samym roku rozpoczął studia na Wydziale Chemii Cesarskiego UW, gdzie także rozpoczął działalność społeczną jako przewodniczący zarządu Koła Bratniej Pomocy Studentów UW.
W roku 1904 Skulski rozpoczął studia na Wydziale Chemii Teschnische Hochschule w Karlsruhe w Niemczech i dwa lata poźniej (w 1906 r.) uzyskał dyplom inżyniera chemika. Tu także włączył się w działalność społeczno-polityczną, zostając prezesem Polskiego Towarzystwa Akademickiego - korporacji studentów Polaków w Karlsruhe, i reprezentując je na XIX Zjeździe Zjednoczenia Towarzystw Młodzieży Polskiej za Granicą w grudniu 1905 roku w Genewie. Przewodniczył obradom tego forum i doprowadził do połączenia zwalczających się dwóch organizacji: Zjednoczenia Towarzystw Młodzieży Polskiej i Związku Młodzieży Akademickiej.

Łódzki aptekarz

W wieku 28 lat, z dyplomem inżyniera chemii Leopold Skulski wrócił w 1906 r. do kraju i osiedlił się na krótko w Warszawie, zostając kierownikiem jednego z zakładów produkcyjnych Warszawskiego Towarzystwa Akcyjnego "Motor", który miał dwa odziały: I Oddział Chemiczno-Farmaceutyczny oraz II Oddział Wód Mineralnych Sztucznych. W roku 1907 przeniósł się do filii zakładów "Motor" w Łodzi, gdzie zajmował się sprzedażą leków i preparatów farmaceutycznych.
Od czerwca 1910 roku prowizor, inżynier chemii Leopold Skulski powrócił do aptekarstwa, wydzierżawiając od Oswalda Gessnera za poręczeniem w wysokości 5 tys. rubli istniejącą od 1906 r. aptekę przy ul. Cegielnianej (obecnie Stefana Jaracza). Dwa lata później w budynku obok apteki otworzył własną fabrykę krochmalu.
Kolejna łódzka apteka, w której pracował Leopold Skulski, to apteka Franciszka Winnickiego przy ul. Piotrkowskiej, w której objął po Mieczysławie Ptaszyńskim stanowisko prowizora zarządzającego. W roku 1916 wykupił tę aptekę od Winnickiego i przeniósł tam także fabrykę krochmalu.

Rozmiar: 58785 bajtów
Odsłonięcia tablicy poświęconej Leopoldowi Skulskiemu dokonuje prezydent miasta Zamościa - Marcin Zamoyski w towarzystwie Marzeny Skulskiej-Lundgren ze Szwecji, przewodniczącego Komitetu Upamiętnienia Leopolda Skulskiego w Zamościu dr. Łukasza Kota i Zamojskich Zuchów

Rozmiar: 58785 bajtów
Tablicę ufundowano dzięki Komitetowi Upamiętnienia Leopolda Skulskiego w Zamościu, w skład którego wchodzili: mgr farm. Ewa Dąbska, mgr farm. Marzena Gontarz-Otłowska, prof. dr hab. Jan Jachymek, mgr Andrzej Kędziora, mgr Hanna Maziarczyk, mgr Maria Puźniak, mgr Maria Rzeźniak, ks. Jacek Rak, Edward Słoniewski, lek. med. Jerzy Słupecki, mgr Andrzej Urbański, Marcin Zamoyski

W czerwcu 1909 roku powstało Łódzkie Stowarzyszenie Aptekarzy, które postanowiło zorganizować zjazd aptekarzy, a jego organizację powierzyło między innymi Leopoldowi Skulskiemu. I Zjazd Aptekarzy Królestwa Polskiego odbył się w dniach 21-22 maja 1912 roku w Łodzi, uczestniczyło w nim 180 aptekarzy, którzy wysłuchali 29 referatów, wśród nich wystąpienia Skulskiego, który mówił o standaryzacji leków. Delegaci przyjęli 21 uchwał dotyczących m.in. warunków pracy w aptekach. Zjazd pokazał duży potencjal naukowy środowiska aptekarskiego.
Po wybuchu I wojny światowej Leopold Skulski wszedł w skład utworzonego 3 sierpnia 1914 r. Centralnego Komitetu Milicji Obywatelskiej, gdzie został przewodniczącym sekcji farmaceutycznej powołanej przez Łódzkie Stowarzyszenie Aptekarzy w marcu 1915 roku. Sekcja czuwała nad starannością przyrządzania leków, zajmowała się zaopatrzeniem farmaceutycznym, kontrolą jakości wód mineralnych, prowadziła ewidencję aptek, a przede wszystkim ochraniała leki i artykuły sanitarne przed rekwizycjami niemieckimi (po roku komitet został przez Niemców rozwiązany).

Nadburmistrz Łodzi

W Łodzi rozpoczęła się działalność publiczna Skulskiego, która zaprowadziła go na urząd Prezydenta Ministrów II RP. Na początku został czynnym działaczem Towarzystwa Gimnastycznego "Sokół", a po jego zdelegalizowaniu przez władze carskie od 19 czerwca 1909 r. prezesem Towarzystwa Zwolenników Rozwoju Fizycznego.
Od 1916 roku działał w Łódzkiej Miejskiej Radzie Opiekuńczej, wchodząc w skład komisji, która wysyłała dzieci na wieś. Opracował raport dotyczący opieki nad dziećmi i młodzieżą, który przedstawił wizytującemu 9 maja 1917 r. miasto księciu Eustachemu Sapiesze. Podczas I wojny światowej niejednokrotnie pertraktował z władzami niemieckimi w kwestii utworzenia stowarzyszenia pod nazwą Polskie Towarzystwo Gimnastyczne i to mu się udało: 6 sierpnia 1916 roku odbyło się zebranie założycielskie stowarzyszenia pod tą nazwą, zaś Skulski został jego prezesem. Zrezygnował jednak z tej funkcji, pozostając jedynie członkiem zarządu towarzystwa, w kwietniu 1917 roku, gdy został burmistrzem Łodzi.
Do wyborów wystawił go jako drugiego na swojej 19-osobowej liście utworzony w grudniu 1916 roku Polski Komitet Wyborczy (Skulski brał udział w pracach nad stworzeniem koalicji polskich ugrupowań prawicowych, których efektem było powstanie Polskiego Komitetu Wyborczego). Po wyborach w styczniu 1917 roku Leopold Skulski został radnym Rady Miejskiej w Łodzi, jednym z dwóch z listy Polskiego Komitetu Wyborczego. Po trwającym kilka miesięcy konflikcie w jej łonie, dotyczącym języka polskiego jako urzędowego w magistracie oraz obsady stanowiska burmistrza, po długich targach z władzami okupacyjnymi, otrzymał od prezydenta policji nominację na II burmistrza Łodzi (naburmistrzem został Niemiec Schoppen) i miał tę funkcję pełnić przez pół roku - do wyboru następcy przez Radę Miejską. Jako radny był też przewodniczącym jej Komisji Niesienia Pomocy Biednym, zastępcą przewodniczącego Komisji Budżetowo-Finansowej oraz Urzędu Miar i Wag. Skulski na forum Rady Miejskiej poruszał głównie sprawy socjalne: domagał się zwiększenia pensji nauczycielom i robotnikom, unormowania płac urzędników. Okazał się sprawnym organizatorem i dość szybko dostosował Zarząd Miasta do modelu samorządowego. Nic więc dziwnego, że 29 września 1917 roku specjalnym rozporządzeniem cesarsko-niemiecki prezydent policji mianował go nadburmistrzem Łodzi. Jako burmistrz Skulski żywo interesował się sprawami socjalnymi mieszkańców, o których często mówił na sesjach Rady Miejskiej. W październiku 1917 r. na jego wniosek radni przeznaczyli np. dodatkowo 60 tys. marek na dożywianie dzieci, apelował też o zwiększenie liczby bezpłatnych i ulgowych obiadów.
W momencie przełomowym końca I wojny światowej Leopold Skulski był zwolennikiem stopniowego przejmowania władzy z rąk okupanta, ale uznał racje organizacji paramilitarnych i partii prawicowych co do czynnego wystąpienia w celu przejęcia władzy w Łodzi.

Premier z Zamościa

Obowiązki Leopolda Skulskiego jako burmistrza Łodzi zakończyły się, gdy 26 stycznia 1919 roku został posłem na Sejm Ustawodawczy z listy Związku Ludowo-Narodowego. Miał pracować w Komisji Administracyjnej i Komisji Robót Publicznych, ale stało się inaczej: w grudnia 1919 roku, po dymisji rządu Ignacego Paderewskiego, naczelnik państwa Józef Piłsudski na wniosek Sejmu powierzył mu misję utworzenia rządu. Nie chciał bowiem, by premierem został Wojciech Korfanty, którego nie lubił także Wincenty Witos. Dlatego porozumiał się z jednym z byłych wiceprezesów Narodowego Zjednoczenia Ludowego - Leopoldem Skulskim. Do przyjęcia funkcji premiera i tworzenia nowego rządu nakłaniał Skulskiego także sam Wincenty Witos, przywódca najliczniejszego klubu w Sejmie, przekonany, że da sobie radę i znajdzie większość w Sejmie.
Koalicyjny rząd Leopolda Skulskiego powstał dość szybko: zaprzysiężenie gabinetu odbyło się 13 grudnia 1919 roku i tego samego dnia rozpoczął swoje czynności (warto tu zacytować anegdotę: gdy premierem został Leopol Skulski, w warszawskich kabaretach śpiewano: Nam jest wszystko jedno, pianista czy aptekarz/ I tak się lepszych czasów, bracie, nie doczekasz). Gabinet Skulskiego był pierwszym rządem półparlamentarnym i miał bogaty program działania.

Rozmiar: 58785 bajtów Rozmiar: 58785 bajtów
6 kwietnia 2016 r. marszałek Senatu Stanisław Karczewski (na zdj. pierwszy od lewej przy mikrofonie) w obecności wicemarszałków, senatorów i gości otworzył wystawę poświęconą Leopoldowi Skulskiemu. Prezentacja wystawy odbyła się z inicjatywy przewodniczącego Komisji Zdrowia senatora Waldemara Kraski

Rozmiar: 58785 bajtów
Wśród gości wystawy byli obecni m.in. prezes Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Lekarskiego prof. hab. med. Waldemar Kostewicz (na zdj. 3 od lewej), wiceprezes Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Farmaceutycznego prof. dr hab. Jan Pachecka i prezes Towarzystwa Lekarskiego Warszawskiego prof. hab. med. Jerzy Jurkiewicz (na zdj. 4 od lewej)

Rozmiar: 58785 bajtów
Jedna z 19 plansz przygotowanych przez Główną Bibliotekę Lekarską przedstawiających życie i działalność Leopolda Skulskiego

Rozmiar: 58785 bajtów
Na zdj. od lewej: Marzena Skulska-Lundgren, córka brata Leopolda Skulskiego zamieszkała obecnie w Szwecji, senator Anna M. Anders, przewodniczący Komisji Zdrowia Waldemar Kraska i Ambasador Farmacji dr n. farm. Kazimierz Radecki, współinicjator budowy pomnika Leopolda Skulskiego

Rozmiar: 58785 bajtów
Przewodniczącemu Komisji Zdrowia, Waldemarowi Kraska, honorowy dyplom "Czasopisma Aptekarskiego" (Nr ew. 1(15)/2016) z podziękowaniem za inicjatywę zorganizowania wystawy wręczył wiceprezes Zarządu Głównego PTFarm. prof. dr hab. Jan Pachecka

Leopold Skulski był jednym z najmłodszych premierów II RP (obejmując funkcję, miał ok. 43 lat), nie ulegał mimo to silnej osobowości Witosa, a Piłsudskiemu pozostawił wolną rękę w działaniach wojennych z bolszewikami. Nie znaczy to jednak, że nie wiedział, co dzieje się na froncie. Był dokładnie informowany i miał wpływ przynajmniej na niektóre decyzje.
Nie angażując się zbytnio w politykę zagraniczną, Skulski uwagę poświęcił koordynacji pracy rządu. Przetrwał na stanowisku siedem miesięcy, a były to czasy, gdy rządy zmieniały sie bardzo często.
Był postacią charyzmatyczną, uosabiał typ mediatora kierującego się kompromisem. Mimo że nie był dobrym mówcą, wyróżniał się spośród posłów. Liczyła się dla niego racjonalna polityka gospodarcza. Wzmocnił Radę Ministrów i poszczególne resorty. Miał własną koncepcję państwa, był inicjatorem wielu przedsięwzięć, choć nie ustrzegł się błędów.
Rząd Skulskiego swego programu nie spełnił - miał przeprowadzić ustawę o przymusowej parcelacji, ale zwlekał, bo trwała wojna polsko-bolszewicka.
W roku 1920, wobec niepowodzenia wyprawy kijowskiej i opuszczenia rządu przez stronnictwa ludowe z powodu zwłoki w przeprowadzeniu reformy rolnej, jak również po odrzuceniu rządowego projektu handlu zbożem zakładającego utrzymanie polityki sekwestru, Skulski, zniechęcony i rozgoryczony postępowaniem dalszych i bliższych przyjaciół, po przeprowadzeniu rozprawy w Sejmie, 9 czerwca wieczorem zgłosił dymisję swego gabinetu. W ciągu kilkunastodniowego przesilenia czyniono próby utworzenia rządu, ale nie dały one efektu. Przez dwa tygodnie Polska nie miała więc rządu, jedynie Skulski na prośbę Pilsudskiego do wyboru nowego gabinetu zajmował się bieżącymi sprawami państwa. Dnia 24 lipca 1920 roku został wreszcie sformułowany koalicyjny rząd Wincentego Witosa, w którym Leopold Skulicki - ze wskazania Piłsudskiego - objął tekę ministra spraw wewnętrznych. Funkcję tę pełnił do 28 czerwca 1921 roku, zrezygnował z niej po krwawych zajściach w Zagłębiu Dąbrowskim.

Rozmiar: 58785 bajtów Rozmiar: 58785 bajtów
Pismo Naczelnika Państwa, Józefa Piłsudskiego akceptujące dymisję złożoną przez Leopolda Skulskiego z funkcji Prezydenta Ministrów

Działacz gospodarczy

Leopold Skulski był nie tylko politykiem, ale także człowiekiem zaangażowanym w działalność gospodarczą, choć dopiero po wycofaniu się z życia politycznego w 1928 roku sprawami gospodarczymi zajął się przede wszystkim. Był czynny w świecie biznesu, m.in. jako członek Komisji Rewizyjnej Banku Polskiego i członek zarządu paru spółek. Zasiadał w radach nadzorczych kilku banków. Był akcjonariuszem brytyjskiego koncernu przemysłu zbrojeniowego Vickers Armstrongs LTG, a także koncernu lotniczego Douglasa założonego w 1920 roku. Był prezesem Polskiego Radia - spółki powstałej 5 lutego 1924 roku, której był udziałowcem, wnosząc wiele w funkcjonowanie i program ramowy Polskiego Radia. Skulski był również zaangażowany w działalność korporacyjną. Był m.in. założycielem korporacji Związek Akademików Gdańskich, a potem Związku Filistrów, natomiast w roku 1925 prezesem Łódzkiego Towarzystwa Elektrycznego. Interesy prowadził również w Łodzi.

Tajemnicza śmierć

Losy Leopolda Skulskiego po wyjeździe z Warszawy w 1939 roku są do dziś owiane tajemnicą. Efekty poszukiwań prowadzonych po wojnie przez członków rodziny sugerują, że jako niezmobilizowany z żoną i osobistym kierowcą po opuszczeniu Warszawy uciekał na wschód, do Pińska na Polesiu. Tam przebywał jakiś czas u dobrych znajomych. Po wkroczeniu wojsk sowieckich do Pińska złożyli mu wizytę jako byłemu premierowi RP przedstawiciele miejscowych władz sowieckich, a w kilka dni potem aresztowano i osadzono w tamtejszym więzieniu, skąd wkrótce został przeniesiony do Brześcia nad Bugiem.
Od tej pory rodzina nie miała żadnych pewnych wiadomości o jego losie. Dotarło do nich, że skazano go na 10 lat więzienia i robót przymusowych. Ostatna wiadomość pochodziła od reapatrianta, który podobno widział Skulskiego w 1948 roku w Uchcie koło Archangielska, gdzie pracował w fabryce chemicznej. Najbliżsi Leopolda Skulskiego są jednak przekonani, że jeden z pierwszych premierów II RP został zamordowany w roku 1940 w wieku 61 lat w Kuropatach, w miejscu zbiorowego mordu 120 tysięcy Polaków, i że tam w zbiorowej mogile spoczywają jego prochy.

Wykorzystano zdjęcia ze zbiorów własnych dr. Łukasza Kota, redakcji "Czasopisma Aptekarskiego" i Urzędu Miasta Łodzi

Opracowano na podstawie albumowego wydawnictwa poświęconego życiu i działalności Leopolda Skulskiego autorstwa dr. Łukasza Kota, które ukaże się staraniem Wydawnictwa Farmapress w I kwartale 2017 r.

"Czasopismo Aptekarskie" nr 1/2017
na str. 13



Kartka z kalendarza
 
90. rocznica utworzenia Banku Spółdzielczego Aptekarzy w Warszawie

Rozmiar: 58785 bajtów

W roku 2017 minie 90. rocznica utworzenia Banku Spółdzielczego Aptekarzy. Okazją więc jest przypomnieć o istnieniu i działalności tej niezwykle pożytecznej jak na ówczesne czasy aptekarskiej instytucji finansowej. Przytaczamy pełną treść materiałów poświęconych 10-leciu Banku Spółdzielczego Aptekarzy w Warszawie, które w formie broszury wydane zostały w marcu 1938 roku.
Z inicjatywą ustanowienia banku aptekarskiego wystąpił aptekarz S. Cichocki z Będzina na I Zjeździe Aptekarzy Królestwa Polskiego, który odbył się w Łodzi w dniach 21-22 maja 1912 roku. Uzasadniając swój pomysł S. Cichocki stwierdził:
"(...) nie wyrzekając się głównego celu podniesienia farmacyi, jako nauki, musimy dążyć do zajęcia miejsca poczesnego w rządzie instytucyi przemysłowo-handlowych, a wówczas bez taniego kredytu apteki istnieć nie będą mogły. Niezależnie z resztą od względów praktycznych, pamiętać trzeba, że rozwój kooperatywy jest dowodem kultury, tak społeczeństwa całego jak jego odłamów, gdyż tylko nieuspołeczniona jednostka może twierdzić że bez pomocy innych sama sobie może dać radę.
Z powyższego wypływa samo przez się twierdzenie że powstanie banku spółdzielczego dla aptek i handlu aptecznego jest konieczne. Instytucya taka, obsługując apteki w Królestwie ułatwiać będzie korzystanie z takiego kredytu i załatwiać będzie mogła te wszystkie czynności, jakie dotąd załatwiają przeróżne banki. Przy zachowaniu koniecznej oględności przy wydawaniu pożyczek i wyborze odpowiednich kierowników rozwinie się wkrótce i dawać będzie udziałowcom poważne zyski".
Myśl utworzenia banku rozwinął Antonii Manduk, senior aptekarzy warszawskich, który przesłał do Zjazdu projekt Ustawy Banku dla Aptek i Przemysłu Farmaceutycznego w Warszawie. Dokument zawierał rozdziały: "Organizacye i kapitał Banku • Operacye Banku • Zarząd Bankiem • Ogólne zebranie akcyonaryuszów • Sprawozdanie • Podział zysków • Kapitały zapasowe • Zakończenie czynności Banku • Postanowienia ogólne".
Z analizy dostępnych materiałów ze wspomnianego Zjazdu wynika iż pomysł utworzenia banku nie spotkał się z entuzjazmem zebranych. Wprawdzie w uchwale Zjazdu w pkt. 13 przyjęto zapis "Zjazd wypowiada się za utworzeniem banku współdzielczego, z prawem udzielania pożyczek aptekarzom na zasadach hypotecznych", to jednak trzeba było czekać 15 lat, aż grupa zdeterminowanych aptekarzy przystąpiła do jego organizacji w styczniu 1927 roku. Powstała wtedy Spółdzielnia Kredytowa Aptekarzy z o.o., która miała charakter spółdzielczo-kredytowy. Była to najbardziej odpowiednia forma dla ekonomicznego zrzeszania się ówczesnych "warstw gospodarczych słabszych". Spółdzielnia mogła rozpocząć działalność dzięki kapitałom powierzonym przez Warszawskie Towarzystwo Farmaceutyczne oraz funduszom zebranym na budowę gmachu Wydziału Farmaceutycznego w Warszawie, które w imieniu Komitetu Budowy przekazał prof. Bronisław Koskowski.
Pozytywna działalność Spółdzielni przez pierwsze 2 lata istnienia przyczyniła się do przekształcenia jej w Bank Spółdzielczy Aptekarzy ze wszystkimi prawami przysługującymi instytucjom bankowym.
W okresie swojej 10-letniej działalności Bank udzielał pożyczek wekslowych z terminem płatności do 2 lat, pożyczek krótkoterminowych oraz pożyczek w rachunkach bieżących. Ta wszechstronna działalność przyczyniła się do odczuwalnej pomocy aptekom podupadłym, jak też do rozwoju aptek już istniejących, laboratoriów aptecznych, składów i hurtowni aptecznych.
Pomimo widocznych korzyści przynależności do banku i czynionych apeli, aby aptekarze gremialnie stawali się jego akcjonariuszami, to tylko niewielki ich odsetek był jego członkami. Sądzić należałoby, że powodem tego były m.in. braki w edukacji ekonomicznej aptekarzy, na co już w 1912 roku zwracano uwagę na I Zjeździe Aptekarzy Królestwa Polskiego, postulując "(...) potrzebę wytworzenia organizacji zawodowych na gruncie ekonomicznym z centralizacyą w Warszawie".
Polecamy lekturę broszury o 10-letniej działalności Banku Spółdzielczego Aptekarzy, którą z zachowaniem oryginalnej pisowni przytoczyliśmy w całości w Farmaceutycznym Poradniku-Kalendarzu na rok 2017, s. 135. Redakcja żywi nadzieję, że refleksje wynikające z jej treści przyczynią się do pogłębionej analizy przez gremia samorządu aptekarskiego w zakresie ekonomicznej dbałości o apteki rodzinne.
Wiktor Szukiel

"Czasopismo Aptekarskie" nr 1/2017
na str. 6



76. Światowy Kongres Farmacji
i Nauk Farmaceutycznych

Tekst dr n. farm. Jerzy ŁAZOWSKI
 
Zdjęcia mgr farm. Marek SOKAL aptekarz praktyk
 
członkowie indywidualni FIP
 
e-mail: marek.sokal@goldlion.pl

Rozmiar: 58785 bajtów
W dniach od 28 sierpnia do 1 września br. w stolicy Argentyny - Buenos Aires obradował 76. Kongres Międzynarodowej Federacji Farmaceutycznej (FIP - Federation Internationale Pharmaceutique) z udziałem 2231 uczestników ze 101 krajów. Na zdj. Obrady Kongresu otwiera prezydent FIP dr Carmen Pena z Hiszpanii

W dniach od 28 sierpnia do 2 września br. w Buenos Aires obradował 76. Światowy Kongres Farmacji I Nauk Farmaceutycznych pod hasłem "Sprostanie wyzwaniom - zmniejszenie globalnego obciążenia chorobami". Wybór takiego hasła wiązał się z tym, że wśród 10 najczęstszych przyczyn zgonów aż 9 stanowią choroby, a wśród nich przede wszystkim choroby serca, udary, AIDS/HIV, przewlekła obturacyjna choroba płuc, rak płuca, cukrzyca oraz choroby powikłane biegunkami. Obciążenia spowodowane chorobami łączą się też z utraconymi przez śmierć latami życia oraz latami utraconymi z powodu życia w warunkach niepełnego zdrowia. Istotą zawodu farmaceuty i uczonych farmaceutycznych jest poprawa efektów leczenia. Tworzenie nowych leków, ich przygotowywanie i zapewnianie ściśle wiąże się z tą istotą. Przejście od modelu choroby do modelu zdrowia oznacza, że apteka powinna stać się miejscem promocji zdrowia i zapobiegania chorobom. Naukowcy i nauczyciele farmaceutyczni są zobowiązani do integrowania dowodów opartych na praktyce z poprawą stosowania leków. Innowacyjne rozwiązania otwierające nowe możliwości leczenia, współpraca (nie tylko z innymi zawodami służby zdrowia, ale również z osobami indywidualnymi oraz grupami społecznymi), praktyki doskonalenia stosowania leków, zapobieganie zarówno chorobom jak i ich powikłaniom oraz programy poprawy zdrowia publicznego stanowią wspólnie istotny potencjał zmniejszający globalne koszty obciążenia chorobami.
Prezydent FIP dr Carmen Pena w swoim wystąpieniu otwierającym obrady kongresu stwierdziła, że opieki zdrowotnej nie można oddzielać od problemów społecznych. Farmaceuci i inni pracownicy służby zdrowia muszą być bardziej związani z ciągłością, integracją i koordynacją procesów społeczno-zdrowotnych, co jest ważną, ale niestety często zapominaną rolą aptek ogólnodostępnych. Dlatego całe swoje wystąpienie dr Pena poświęciła ludziom: pacjentom i pracownikom służby zdrowia. Ludzie stanowią jeden z trzech elementów jej planu "Dwa razy dwa" dla aptek. Dzisiejsi pacjenci mają nowe wymagania i potrzeby. Wzrastają one wraz ze stale rosnącą liczbą pacjentów i ich wiekiem. Wiele naszych systemów opieki zdrowotnej powstało w XX wieku dla pacjentów z ostrymi chorobami, ale obecnie żyjemy w społeczeństwie pacjentów z chorobami przewlekłymi, z których wielu wymaga stosowania wielu leków. Ten profil pacjentów wymaga od farmaceutów nowych obszarów działania w zakresie opieki ogólnej, a zwłaszcza opieki zdrowotnej.
Dr Pena wezwała do prowadzenia polityki wymagającej współdziałania i koordynacji opieki pomiędzy pracownikami służby zdrowia z wzajemnym poszanowaniem pełnionych funkcji, z korzyścią dla pacjenta. Ale powiedziała też, że sprzyjanie zaufaniu, które poprawia komunikację i wymianę informacji, powinno obejmować także specjalistów spoza opieki zdrowotnej: dyrektorów szpitali, prawników i ekonomistów, którzy są niezbędni w tworzeniu nowych koncepcji opieki zdrowotnej.
W dalszym ciągu swojej wypowiedzi dr Pena odniosła się do zapisów klinicznych. Pacjenci powinni decydować, w jakim stopniu informacje o ich stanie zdrowia mogą być wymieniane pomiędzy pracownikami służby zdrowia, co umożliwiać im będzie lepsze dbanie o własne zdrowie.
Kończąc swoje wystąpienie Prezes FIP powiedziała: - Musimy na nowo przemyśleć koncepcje opieki zdrowotnej. Musimy przełamać przeszkody i chronić pacjentów przed zagubieniem się w labiryntach specjalności i biurokracji. System powinien podążać za pacjentem, a nie pacjent za systemem.

Rozmiar: 58785 bajtów
W Kongresie uczestniczyli profesorowie reprezentujący Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne: Roman Kaliszan, Wiesław Sawicki, Tomasz Bączek, Michał Markuszewski (na zdj. powyżej), Krystyna Olczyk, Janusz Pluta oraz mgr farm. Elżbieta Sienkiewicz - kierowniczka apteki "Akademickiej" Fundacji "Farmacja Dolnośląska" we Wrocławiu i mgr farm. Marek J. Sokal, jedyny aptekarz praktyk z Polski - członek indywidualny FIP (na zdj. poniżej)
Rozmiar: 58785 bajtów

Tradycyjnym punktem programu uroczystości otwarcia kongresu jest zawsze wręczenie nagród FIP. W czasie tegorocznego po raz pierwszy wręczone zostały nagrody dla stowarzyszeń farmaceutycznych. Pierwsza z nich dotyczy najlepszego programu doskonalenia praktyki farmaceutycznej, a druga najlepszej kampanii promującej zdrowie. Laureatem pierwszej z tych nagród zostało Australijskie Towarzystwo Farmaceutyczne, a drugą otrzymało Portugalskie Stowarzyszenie Farmaceutów.
Program australijski ma na celu poprawę prowadzenia biznesu, planowania finansowego, ludzi i procesów, marketingu oraz układu i struktury aptek. Uczestniczące w tym programie apteki są wizytowane przez specjalnie przeszkolonych trenerów towarzystwa, którzy udzielają porad i zapewniają środki dostosowane do potrzeb danej apteki. Apteki te mają możliwość silniejszego skupienia uwagi na usługach związanych z samoopieką oraz innych usługach zawodowych opartych na dowodach. W efekcie wdrożenia tego programu wzrosła w aptekach liczba interwencji klinicznych, zwiększyła się też lojalność pacjentów wobec apteki, a także w ciągu 9 miesięcy wzrósł średni zysk netto apteki o 79.000 dolarów australijskich (53.000 Euro). Program stanowi silną bazę dla leczenia łagodniejszych dolegliwości i innych usług.
Odbierający nagrodę, prezes Australijskiego Towarzystwa Farmaceutycznego Joe Demarte powiedział: - Jesteśmy dumni, że ta nasza praca została uznana na szczeblu międzynarodowym. Świadczy to o tym, że podobnie jak w wielu krajach na całym świecie, istnieją możliwości odgrywania przez apteki ogólnodostępne większej roli w opiece nad pacjentem pomimo coraz bardziej niepewnej sytuacji finansowej.
Stowarzyszenie Farmaceutów Portugalskich otrzymało natomiast nagrodę za kampanię "Korzystanie z leków - wszyscy jesteśmy odpowiedzialni". Kampania ta polegała na szerokim rozpowszechnianiu informacji i materiałów o prawidłowym stosowaniu leków, w tym także za pośrednictwem specjalnej strony internetowej, Facebooka i materiałów wideo. Szerokie rozpropagowanie programu przez media krajowe i społeczne spowodowało, że w programie wzięła udział duża liczba osób (ok. 28 milionów telewidzów oraz 884.000 wejść na stronę internetową). Kampanię tę propagowały także aktywnie apteki ogólnodostępne.
Z kolei inny program realizowany przez stowarzyszenie "Partnerstwo w programie zdrowego pokolenia", w którym corocznie uczestniczy około 13 tys. uczniów szkół podstawowych, poświęcony jest zdrowemu stylowi życia i chorobom cywilizacyjnym. Ta długo już prowadzona kampania została zaakceptowana przez Portugalski Narodowy Urząd Leków i Produktów Zdrowotnych, jak również przez władze i stowarzyszenia farmaceutyczne krajów posługujących się językiem portugalskim. Zdaniem prof. Any Pauli Martinez, prezes Portugalskiego Stowarzyszenia Farmaceutów, wpływ tej kampanii znalazł uznanie w świadomości społecznej i wyznacza pierwszy krok w promowaniu najlepszych praktyk i nawyków związanych z odpowiedzialnym stosowaniem leków przez społeczeństwo.

Rozmiar: 58785 bajtów
W trakcie obrad Kongresu odbyła się sesja poświęcona funkcjonowaniu i interdyscyplinarnej działalności naukowej wydziałów farmaceutycznych uniwersystetów medycznych na świecie. Na zdj. dziekani wydziałów farmaceutycznych biorący udział w sesji

W czasie uroczystości otwarcia kongresu ogłoszono także listę 8 osób, którym przyznano stypendia naukowe FIP.
Oficjalną sesję otwarcia kongresu zakończyła część artystyczna, w trakcie której dominowało, jak przystało na Argentynę, wywodzące się z niej tango.
Zdjęcia z uroczystości otwarcia, ale też wszystkich wydarzeń kongresu można obejrzeć na stronie internetowej http://www.flickr.com/photo/fipcongress
Na odbywającym się w dniu poprzedzającym kongres międzynarodowym spotkaniu liderów farmacji zostały przedstawione wyniki badania dotyczące możliwości prowadzenia szczepień ochronnych w aptekach ogólnodostępnych, przeprowadzonego na zlecenie FIP przez Collaborative Centre w University College London. Badanie to wykazało, że w 45 państwach blisko połowa aptek ma odpowiednie warunki do przeprowadzania szczepień, co wskazuje na możliwość rozszerzenia tych usług na cały świat. W 13 spośród 45 przebadanych państw farmaceuci mają uprawnienia do podawania szczepionek.
Światowa Organizacja Zdrowia ocenia, że szczepienia zapobiegają corocznie zgonom dwóm do trzech milionów ludzi. Według opinii WHO są one jednym z najbezpieczniejszych, najskuteczniejszych efektywnych kosztowo środków zapobiegających, kontrolujących i likwidujących zagrażające życiu choroby zakaźne (chociaż w chwili obecnej wszystkie te ich zalety są mocno podważane - przyp. J.Ł.). Dostępność i rozmieszczenie aptek ogólnodostępnych czyni je pierwszym punktem kontaktowym dla pacjentów i dlatego stanowi doskonałą możliwość objęcia szczepieniami tych obszarów, gdzie szczepienia są trudno dostępne.
Raport zawiera dogłębną analizę przypadków z Argentyny, Australii, Belgii, Francji. Irlandii, Filipin, Portugalii, Południowej Afryki, Szwajcarii, Wielkiej Brytanii i Stanów Zjednoczonych. W niektórych państwach podawanie szczepionek jest włączone do programu studiów farmaceutycznych.
Przeprowadzone badanie sugeruje, że zakładając, że 940 milionów ludzi żyje w państwach, w których istnieją 193 000 aptek ogólnodostępnych, można będzie objąć szczepieniami ponad 655 milionów.
W czasie posiedzenia Rady FIP, w przeddzień kongresu, została przyjęta Deklaracja FIP w sprawie skażeń środowiska spowodowanych lekami. Jej pełen tekst zamieszczamy poniżej.

Deklaracja Polityki FIP Środowiskowo Zrównoważona Praktyka Apteczna "Zielona Apteka"

Leki są kluczowym narzędziem w zapobieganiu lub leczeniu chorób, ale pojawia się coraz więcej dowodów na to, że ich pozostałości znajdują się w wodzie, atmosferze lub glebie, wywołując potencjalnie negatywny wpływ na nasze środowisko i zdrowie. Podobny wpływ mogą mieć też działania związane z badaniami, rozwojem, produkcją, dystrybucją i dyspensowaniem leków. Wpływ taki zaobserwowano globalnie m.in. w demografii i migracji ludności oraz w urbanizacji. Bardzo ważne jest, by działania zapobiegawcze przeciwko temu wpływowi nie utrudniały pacjentom dostępu do leków, co jest dla nich niezwykle istotne.

Rozmiar: 58785 bajtów
Do tradycji, w czasie obrad kongresów FIP, należy wręczanie nagród Federation Internationale Pharmaceutique im. Andre Bedat. Indywidualne nagrody otrzymali m.in. Ana I. Martinez z Puerto Rico (USA) za opracowanie i wdrożenie do praktyki w Stanach Zjednoczonych, a następnie w Afryce, Azji i Ameryce Łacińskiej modelu badań klinicznych uwzględniających rolę farmaceutów w badaniach związanych z AIDS/HIV (na zdj. piąta od lewej), prof. Shinji Yamashita z Japonii za wybitne osiągnięcia naukowe (na zdj. czwarty od lewej). Natomiast nagrodę Josepha A. Oddisa za wyjątkowe zasługi dla FIP otrzymał dr Dieter Steinbach, wieloletni sekretarz, wiceprezes i prezes FIP (ósmy od lewej). Nagrody wręczała prezydent FIP dr Carmen Pena (na zdj. w środku w towarzystwie wyróżnionych)

Wpływ leków na środowisko jest wyzwaniem o znaczeniu ogólnoświatowym i w ograniczania jego negatywnych skutków czołowe miejsce muszą zajmować zarówno farmaceuci indywidualni jak i stowarzyszenia farmaceutyczne. By tak się stało, farmaceuci powinni zaakceptować zawodową odpowiedzialność za cały proces stosowania leków oraz za zmniejszanie ryzyka skażenia środowiska przez leki. Odpowiedzialność ta rozciąga się na całe kontinuum stosowania leków - od ich wyprodukowania poprzez do dystrybucję, przepisywanie, dyspensowanie, opiekę farmaceutyczną, utylizację niezużytych leków i zmniejszenia zrzutu odpadów przemiany materii do środowiska. Farmaceuci we wszystkich państwach, bez względu na miejsce zatrudnienia lub praktyki, powinni starać się tak zmieniać proces korzystania z leków, by minimalizować niepożądane ich działania na środowisko.

Rozmiar: 58785 bajtów
W przerwie obrad Kongresu prezydent FIP dr Carmen Pena spotkała się z mgr. farm. Markiem Sokalem, który w imieniu redakcji "Czasopisma Aptekarskiego" wręczył Pani prezydent XXIII edycję książkowego wydania Farmaceutycznego Poradnika-Kalendarza wydawnictwa Farmapress

Poprzez zaakceptowanie roli farmaceuty i tego zjawiska jako wyzwania zawodowego nasz zawód może zapewnić znaczące przywództwo w zakresie, który w rzeczywistości nie ma takiego przywództwa. Międzynarodowa Federacja Farmaceutyczna jest przekonana, że farmaceuci i ich stowarzyszenia zapewnią to przewodnictwo w rozwiązywaniu wielu problemów dotyczących środków farmaceutycznych i środowiska.
Na tym tle FIP zaleca aby:
Skutki środowiskowe środków farmaceutycznych były uwzględniane w: 1) programach nauczania uczelni farmaceutycznych, 2) badaniach, rozwoju, produkcji i sprzedaży produktów leczniczych, 3) procedurach administracyjnych i legislacyjnych regulujących gospodarkę lekami, 4) wszystkich obszarach praktyki farmaceutycznej.
Organizacje członkowskie: 1) odgrywały wiodącą rolę w podnoszeniu świadomości publicznej, a także innych zawodów służby zdrowia w tej kwestii; 2) zapewniały przewodnictwo swoim członkom i rządom w rozwiązywaniu problemów środowiskowych związanych z lekami i ich stosowaniem; 3) rozwijały i promowały wykorzystywanie koncepcji "zielonej apteki" w praktyce; 4) propagowały wśród konsumentów i praktyków przyjazną utylizację odpadów farmaceutycznych, w tym programów odbioru i/lub przepisów prawnych, które nie będą powodowały obciążeń finansowych w praktyce farmaceutycznej.
Uczelnie farmaceutyczne: 1) nauczały zasad "zielonych aptek" i obowiązków farmaceuty w edukowaniu pacjentów w zakresie utylizacji odpadów, jako elementu praktyki opieki farmaceutycznej i tego, jak je stosować.
Farmaceuci: 1) wdrażali ekologiczne praktyki "zielonej apteki" we wszystkich procesach badawczych, produkcyjnych i sporządzania leków; 2) współpracowali z lekarzami w celu podniesienia wiedzy o środowiskowej klasyfikacji leków w ich praktyce, jeżeli taka jest dostępna; 3) stosowali przyjazne środowisku procedury w procesach zakupu i dystrybucji leków; 4) współpracowali z pokrewnymi zawodami zdrowia, zachęcając do racjonalnych praktyk w przepisywaniu leków, takich jak stosowanie dawek wstępnych (oraz ograniczanie dawek przepisywanych i dyspensowanych) w rozsądnych ilościach; 5) pracowali nad uznaniem poradnictwa na temat środowiskowego wpływu i potencjalnego ryzyka wszystkich leków, jako integralnego elementu praktyki medycznej i farmaceutycznej. powstawanie odpadów leków; 6) dostrzegali wpływ nieprzestrzegania zaleceń (non-adherence) na powstawanie odpadów leków.
Rządy krajów: 1) wdrażały odpowiednie metody oceny ryzyka środowiskowego w ramach procesu rejestracji i dopuszczania do obrotu dla zapewnienia właściwego postępowanie z wszystkimi lekami; 2) promowały globalną dostępność danych o zagrożeniach środowiskowych leków i wspierały rozwój krajowych programów klasyfikacji ryzyka środowiskowego środków farmaceutycznych; 3) wspierały rozwój przyjaznych dla środowiska praktyk w aptekach mających na celu ograniczenie zagrożeń powodowanych przez leki.

"Czasopismo Aptekarskie" nr 12/2016
na str. 34



Rozmiar: 58785 bajtów
Szczegółowe informacje o naszym przedsięwzięciu w sierpniowo-wrześniowym wydaniu "Czasopisma Aptekarskiego"



Światowy Dzień Farmaceutów
 
Farmaceuci opiekują się Wami

dr n. farm. Jerzy ŁAZOWSKI
 
indywidualny członek FIP od 1992 r.

Rada Międzynarodowej Federacji Farmaceutycznej (FIP) obradująca w czasie Światowego Kongresu Farmacji i Nauk Farmaceutycznych w 2009 r. w Istambule postanowiła o ustanowieniu Światowego Dnia Farmaceutów w dniu 25 września. Data ta została wybrana z uwagi na to, że w dniu tym w 1912 roku powołana została do życia Światowa Federacja Farmaceutyczna (FIP). Celem Światowego Dnia Farmaceutów jest zachęcenie farmaceutów do działań promujących i wspomagających rolę farmaceuty w poprawie zdrowia w każdym zakątku świata.
Hasło tegorocznego Światowego Dnia Farmaceutów brzmi: "Farmaceuci opiekują się Wami". Hasło to zostało wybrane po to, by uwypuklić ważną rolę farmaceutów w zapewnianiu opieki społeczeństwu, a także by podkreślić emocjonalne związki łączące ich z swoimi pacjentami.
Jak powiedziała prezes FIP Carmen Pena, "farmaceuci odgrywają istotną rolę w leczeniu farmakologicznym poprzez co ostatecznie dążą do poprawy jakości życia pacjentów".
Światowy Dzień Farmaceutów będziemy obchodzić w tym roku po raz szósty. Ma on służyć członkom FIP na całym świecie do podkreślenia wkładu i wartości dodanej zawodu farmaceuty oraz uświadomienia tych wartości władzom, innym zawodom i środkom masowego przekazu, a także ogółowi społeczeństwa.
FIP przygotowała dla farmaceutów i farmaceutycznych stowarzyszeń zawodowych materiały propagujące Światowy Dzień Farmaceutów w 6 oficjalnych językach Narodów Zjednoczonych. Jest to nowo opracowane logo, oficjalny obraz kampanii i plansza z hasłem Światowego Dnia Farmaceutów, które można znaleźć na stronie internetowej www.fip.org/worldpharmacistsday. FIP zwraca się do farmaceutów na całym świecie o wykorzystania tych materiałów i ich eksponowanie w aptekach, uczelniach farmaceutycznych i innych miejscach, w których pracują farmaceuci.

"Czasopismo Aptekarskie" nr 8-9/2016
na str. 3



O Leopoldzie Skulskim w Senacie III RP
 
Farmaceuta i mąż stanu

Niecodzienne wydarzenie miało miejsce w czasie przerwy w obradach 14. posiedzenia Senatu RP. 6 kwietnia br. marszałek Senatu Stanisław Karczewski w obecności wicemarszałków, senatorów i gości otworzył wystawę poświęconą farmaceucie Leopoldowi Skulskiemu, premierowi w II RP.
Prowizor farmacji (równoznaczny magistrowi farmacji) i inżynier chemii Leopold Skulski należał do grona najwybitniejszych polityków, działaczy społecznych i przedsiębiorców w Polsce międzywojennej, o czym już wielokrotnie pisaliśmy na łamach naszych wydawnictw m.in. w "Czasopiśmie Aptekarskim" i "Farmaceutycznym Poradniku-Kalendarzu".
Prezentacja wystawy odbyła się z inicjatywy przewodniczącego Komisji Zdrowia senatora Waldemara Kraski. Wśród gości obecni byli: córka brata Leopolda Skulskiego Marzena Skulska-Lundgren zamieszkała obecnie w Szwecji, prezes Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Lekarskiego prof. hab. med. Waldemar Kostewicz, wiceprezes Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Farmaceutycznego prof. dr hab. Jan Pachecka, wiceprezes Naczelnej Rady Aptekarskiej i jednocześnie prezes Okręgowej Izby Aptekarskiej w Warszawie mgr farm. Michał Byliniak, prezes Towarzystwa Lekarskiego Warszawskiego prof. hab. med. Jerzy Jurkiewicz, dyrektorka Muzeum Farmacji im. Antoniny Leśniewskiej w Warszawie dr hab. Iwona Arabas, prof. PAN, Ambasadorowie Farmacji "Czasopisma Aptekarskiego" mgr farm. Jolanta Radecka i dr n. farm. Kazimierz Radecki oraz redaktor naczelny "Czasopisma Aptekarskiego" Wiktor Szukiel. Wystawa trwała do 12 kwietnia br. i była obejrzana przez liczne grupy młodzieży zwiedzające Sejm i Senat.
(bo)

Rozmiar: 58785 bajtów
Na zdj. od lewej: wicemarszałek Senatu Adam Bielan, senator Anna Maria Anders, wicemarszałek Senatu Maria Koc, marszałek Senatu Stanisław Karczewski, przewodniczący Komisji Zdrowia Waldemar Kraska, dyrektor Głównej Bilioteki Lekarskiej Wojciech Giermaziak, Marzena Skulska-Lundgren z osobami towarzyszącymi, Jolanta i Kazimierz Radeccy

"Czasopismo Aptekarskie" nr 5/2016
na str. 11



Doskonalenie systemu kształcenia fińskich farmaceutów w zakresie sprawowania nowych usług farmaceutycznych realizujących zadania opieki farmaceutycznej

dr n. farm. Piotr MERKS
 
Katedra Technologii Postaci Leku, Collegium Medicum im. L. Rydygiera w Bydgoszczy, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu, Aegate Limited Sp. z o.o. Oddział w Polsce

mgr farm. Dariusz KUŹNICKI
 
Farmaceuta, apteka ogólnodostępna

Mamy pobożne życzenie, aby polska farmacja, sprowadzana obecnie do zawodu tak niskiej rangi jak coś pomiędzy biologiem a sklepikarzem, weszła w okres jej renesansu, jak to miało miejsce przed wielu laty. Mam nadzieję, że przyszłe zespoły aptekarskie będą zrzeszały profesjonalistów z prawdziwego zdarzenia i co najważniejsze, że za swoją trudną i odpowiedzialną pracę będą oni godnie wynagradzani.

>>> szerzej w "Czasopismo Aptekarskie" nr 4/2016
na str. 11-14



Przełom w samorządzie aptekarskim

dr n. farm. Marek JĘDRZEJCZAK
 
Apteka "Od Pokoleń" w Kielcach

Styczniowy VII Krajowy Zjazd Aptekarzy nie tylko wyłonił nowe władze Naczelnej Rady Aptekarskiej, ale także wytyczył główne kierunki działalności naszego samorządu. Jak zapewniano na zjeździe, nowe władze samorządu farmaceutów będą kontynuować rozpoczęte w obecnej kadencji prace nad mapą potrzeb usług farmaceutycznych, ustawą o zawodzie farmaceuty i izbach aptekarskich, Narodową Organizacją Weryfikacji Leków (NMVO), koncepcją opieki farmaceutycznej finansowanej ze środków społecznych oraz nowymi formami kształcenia ciągłego farmaceutów.
Siódma kadencja samorządu aptekarskiego będzie miała charakter przełomowy nie tylko dla naszego środowiska zawodowego, ale i dla pacjentów aptek. Będzie to czas dalszych intensywnych prac legislacyjnych. Samorząd będzie potrzebował ludzi z doświadczeniem w tej trudnej materii, którzy znają mechanizmy tworzenia prawa i mogą zdobywać poparcie dla wspólnie wypracowanych projektów. Którzy potrafią słuchać i jednoczyć. Kontynuowane będą prace nad nowelizacją ustawy Prawo farmaceutyczne. Głęboko wierzę, że sukcesem zakończą się prace nad projektem ustawy scalającej w jednym akcie prawnym wszystkie przepisy, które dotyczą wykonywania zawodu farmaceuty.
Katalog spraw do załatwienia jest obszerny. Konieczna jest między innymi naprawa systemu odpłatności za leki refundowane oraz wprowadzenie mechanizmów pozwalających zrekompensować aptekom szkody ponoszone w związku ze zmianami w wykazach leków refundowanych. Ważne jest zagwarantowanie stałego i równego dostępu do leków refundowanych. Niezbędne jest dostosowanie przepisów o obowiązku pełnienia dyżurów przez apteki.

Rozmiar: 58785 bajtów
Nie wszystkie recepty są w całości realizowane przez pacjentów. Przydałaby się recepta farmaceutyczna na leki refundowane. Nad problemem zastanawiają się: dr farm. Marek Jędrzejczak, córka mgr farm. Marta Jędrzejczak-Modlińska i syn mgr farm. Maciej Jędrzejczak we własnej aptece rodzinnej "Od Pokoleń" założonej w 1990 r.

W ostatnich dniach 2015 r. poprzednia Naczelna Rada Aptekarska VI kadencji zakończyła prace nad zmianą kryteriów klasyfikacji leków dopuszczonych do obrotu pozaaptecznego. Projekt rozporządzenia, który został przekazany na ręce ministra zdrowia powinien wkrótce pojawić się w uzgodnieniach społecznych. Konieczne jest wyłączenie m.in. sklepów ogólnodostępnych z katalogu placówek, które mogą prowadzić obrót detaliczny produktami leczniczymi. Leki muszą wrócić do apteki!
Ze względu na ważny interes państwa należy też przeciwdziałać monopolizacji rynku detalicznego i hurtowego leków. Trzeba doprecyzować przepisy dotyczące ustawowych zakazów koncentracji, a także egzekwować ich przestrzeganie przez właściwe organy państwa. W trakcie upływającej VI kadencji Naczelna Izba Aptekarska wielokrotnie występowała w tej sprawie do głównego inspektora farmaceutycznego i prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Przepisy antykoncentracyjne muszą być przestrzegane. NIA powinna konsekwentnie domagać się, by obowiązujące prawo było respektowane!
Ważną dziedziną farmacji jest aptekarstwo szpitalne, które jest coraz bardziej doceniane przez zarządy jednostek lecznictwa zamkniętego. Nadal jednak znaczenie apteki szpitalnej musi być wspierane autorytetem jej kierownika. Uważam, że należy przyjąć precyzyjne regulacje dotyczące statusu apteki szpitalnej i działu farmacji oraz roli farmaceuty w szpitalu lub innym przedsiębiorstwie podmiotu leczniczego wykonującego stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne.
Ustępująca Naczelna Rada Aptekarska przygotowała PAKT DLA FARMACJI - najważniejsze postulaty samorządu aptekarskiego dotyczące praw polskich pacjentów, podstaw funkcjonowania aptek jako placówek ochrony zdrowia publicznego oraz zasad wykonywania zawodu farmaceuty. Przypomieć warto, że propozycje Naczelnej Izby Aptekarskiej przedstawiono ministrowi zdrowia na spotkaniu w Ministerstwie Zdrowia w dniu 3 grudnia 2015 r., a 13 stycznia 2016 r. zaprezentowano je na posiedzeniu senackiej Komisji Zdrowia poświęconej tylko sprawom samorządu aptekarskiego.
Blisko trzygodzinna debata nad najważniejszymi sprawami polskiego aptekarstwa, przeprowadzona został w Senacie RP z inicjatywy Naczelnej Izby Aptekarskiej. Podczas debaty na posiedzeniu Komisji wśród wielu tematów, które poruszano przedstawiono m.in. problem związany z liczbą otwieranych nowych aptek. Brak jakichkolwiek zasad dotyczących rozmieszczenia aptek ogólnodostępnych, odnoszących się w szczególności do uwarunkowań demograficznych lub terytorialnych, powoduje nieracjonalny wzrost ich liczby. Zjawisko to występujące w największym natężeniu w dużych miastach, często kosztem m.in. gminnych wsi.
Drugim istotnym problemem, na który należy zwrócić szczególną uwagę, jest konieczność uchwalenia ustawy o zawodzie farmaceuty, bowiem jesteśmy jedynym zawodem, który takich regulacji ustawowych nie posiada.
Społeczeństwo potrzebuje dobrze wykształconych farmaceutów. Jesteśmy dobrze postrzegani przez innych reprezentantów zawodów medycznych. Posiadamy piękną i bogatą historię naszego zawodu. Budując nowe, nie trzeba niszczyć naszego wspólnego dorobku.

"Czasopismo Aptekarskie" nr 4/2016
na str. 15-16



Miejsce apteki
w ochronie zdrowia publicznego

dr hab. n. farm. Agnieszka ZIMMERMANN
 
aptekarz praktyk
 
Gdański Uniwersytet Medyczny, Wydział Nauk o Zdrowiu

Zmieniająca się sytuacja ekonomiczna i demograficzna wymusza zmiany w praktyce aptecznej, w tym wprowadzanie nowego zakresu usług. Organizacje międzynarodowe, takie jak Światowa Organizacja Zdrowia (WHO - World Health Organization) i Międzynarodowa Federacja Farmaceutyczna (FIP - International Pharmaceutical Federation), udowadniają, że rola nowoczesnych aptek ogólnodostępnych powinna być sprzężona z ich działaniem w celu ochrony zdrowia publicznego. Dokumenty: The role of the pharmacist in the health care system – New Delhi 1988, Tokio 1993 oraz FIP Statement of policy on Good Pharmacy Education Practice, Wiedeń 2000 czy Karta Aptekarstwa Europejskiego (tekst dostępny na: www.prawo.farmacja.pl) podkreślają, że współczesne aptekarstwo powinno skupiać się zarówno na świadczeniach zindywidualizowanych jak i na skierowanych do całego społeczeństwa. Pełnienie dodatkowych funkcji wymaga nowych uprawnień i przyjęcia nowych obowiązków.
Jak wynika z piśmiennictwa, kompletna realizacja celów związanych z ochroną zdrowia publicznego jest obecnie dopiero na etapie dążeń, a tylko nieliczne kraje, np. Holandia czy Kanada, zbliżają się do ich osiągnięcia. Do praktyki aptecznej w Anglii wprowadzono pojęcie healthy living pharmacy (HLP), adekwatne do nowo dostrzeżonych ról. Do tego, by apteka działała na rzecz ochrony zdrowia publicznego, niezbędne jest, by była spójnym elementem systemu ochrony zdrowia, sprzężonym z innymi jego podmiotami. Musi mieć dostęp do narzędzi służących realizacji tak nałożonych celów. Potrzebna jest odpowiednia polityka państwa oparta m.in. na założeniu dofinansowania świadczeń aptek z zakresu ochrony zdrowia publicznego. Dzieje się tak w Kanadzie. Apteki w Anglii są aktywizowane oraz angażowane przez władze samorządowe w działania prozdrowotne organizowane na szczeblu lokalnym5. Dodatkowo umowy kontraktowe aptek z National Health Service (odpowiednik polskiego NFZ) przewidują usługi z zakresu zdrowia publicznego. Potrzebne jest także wsparcie merytoryczne ze strony naukowców zajmujących się praktyką apteczną oraz wsparcie samorządu zawodowego, zwłaszcza w zakresie promocji usług wśród aptekarzy.

PROJEKT USTAWY O ZDROWIU PUBLICZNYM

"Zdrowie publiczne" w sferze pojęciowej nie posiada swojej definicji prawnej. Zdaniem Nosko w Polsce brakuje czytelnej koncepcji zdrowia publicznego zarówno w warstwie teoretycznej jak i w odniesieniu do jego praktycznych zastosowań. Podobne zdanie mają Golinowska i Sowa, wskazując, że ogląd działań zdrowia publicznego w Polsce pozwala sformułować tezę, że ta warstwa ochrony zdrowia systematycznie traci na znaczeniu i nie jest przedmiotem dostatecznej koordynacji również w sferze legislacji. Wobec powyższego obecny rząd próbował stworzyć kompleksową regulację dotyczącą zdrowia publicznego. Powstał projekt nowego aktu prawnego - ustawy o zdrowiu publicznym, datowany na 17 marca 2015 r. Organem odpowiedzialnym za stworzenie nowej regulacji został minister zdrowia. Omawiany projekt w swoim pierwotnym, przedstawionym do konsultacji kształcie (tekst dostępny na stronach www.mz.gov.pl), nie zawiera żadnych zapisów odnoszących się wprost do roli farmaceutów i apteki w ochronie zdrowia publicznego. Tymczasem i apteka, i zawód farmaceuty definiowane są w ustawodawstwie przez pryzmat zdrowia publicznego.

>>> szerzej w "Czasopismo Aptekarskie" nr 8-9/2015
na str. 13-20
 
"CzA"
nr 3(279)/2017 Kliknij aby zobaczyć powiększoną okładkę
Punktacja MNiSzW
2 pkt. naukowe
Spis treści

Farmaceutyczny Poradnik
Kalendarz 2017 Kliknij aby zobaczyć powiększoną okładkę

Nowości wydawnicze Farmapress
 
Agata Słyk Kliknij aby zobaczyć powiększoną okładkę
Opis i zamówienie

Joanna Kossuth Kliknij aby zobaczyć powiększoną okładkę
Opis i zamówienie

Krystyna Joanna Kocay Kliknij aby zobaczyć powiększoną okładkę
Opis i zamówienie

Krystyna Głowniak Kliknij aby zobaczyć powiększoną okładkę
Opis i zamówienie

Jerzy Jambor Kliknij aby zobaczyć powiększoną okładkę
Opis i zamówienie

Wybrane zagadnienia z prawa farmaceutycznego. Poradnik farmaceuty. Zbiór pytań testowych z komentarzem Kliknij aby zobaczyć powiększoną okładkę
Spis treści
Opis i zamówienie

Receptura apteczna półstałych postaci leków do stosowania na skórę. Teoria i praktyka Kliknij aby zobaczyć powiększoną okładkę
Spis treści
Opis i zamówienie

Receptura apteczna płynnych postaci leków w teorii i praktyce Kliknij aby zobaczyć powiększoną okładkę
Spis treści
Opis i zamówienie

Słownik jakości życia
angielsko-polski
polsko-angielski Kliknij aby zobaczyć powiększoną okładkę
Opis i zamówienie

(C) APe 2002